Mga tumandok na Ati sa Boracay, minamaliit

Namumuhay lamang ng simple kahit sinasabing kapos sa edukasyon, pero sinisikap umano ng mga Ati sa Boracay na sumunod sa batas o ano mang ordinansa dito.

Kaya kahit sa pagpapatayo nila ng kubo sa lugar o lupain na ibinigay na sa kanila, ay sinusunod parin umano nila ang ordinansa na kumuha ng permiso mula sa  barangay hangga’t maaari.

Ito ang inihayag ni Delsa Justo, Chieftain ng mga katutubong Ati sa Boracay, kaugnay sa problemang nararanasan pa rin ngayon, kung saan may uma-angkin parin sa lupang ibinigay na sa kanila ng gobyerno.

Isiniwalat din nito na tila wala namang paiki-alam ng lokal na pamahalaan kung para sa kabutihan ng mga katutubong kagaya nila ang pinag-uusapan.

Pero kapag nagkamali umano sila, gaya sa pagpapatayo ng kubo, ay sinisita agad.

Bagamat wala itong tinutukoy o nabanggit na tao kung sino, may pagkakataon din aniyang nakakarinig pa sila ng paghahamak.

Gaya na lamang aniya sa pagpaparehistro para makapagboto.

Kaya sila na lang umanong mga Ati din ang gumagawa ng paraan upang magkaroon ng sapat na kaalaman sa pagpaparehistro, at makatulong sa pamahalaan sa paraan ng pagboto.

Pero aminado ito na kapag dumating ang eleksiyon ay doon lamang sila napapansin at hinahakot pa ng sasakyan, ngunit kapag tapos na ang eleksiyon ay tila hindi na sila naaalala.

Kaugnay nito, kahit anong hirap ang dinadaanan ng mga ito sa isla sa pagsusumikap, hindi umano nila ito alintana, dahil silang mga katutubo ay nabubuhay lamang ng simple at tahimik.

Kaya hindi nila iiwan ang Boracay, dahil naririto na rin ang kabuhayan at lugar nila. #ecm102012

Pamamalimos sa Front Beach, hindi ugali ng Ati sa Boracay

Wala sa kultura ng mga tumandok na Ati sa Boracay ang mamalimos.

Ito ang inihayag ni Delsa Justo, Chieftain ng mga katutubong Ati sa Sitio Tolubhan, Barangay Manoc-manoc bilang paglilinaw, dahil sa madalas na ang grupo nila ang napapagkamalang nag-iikot at namamalimos sa isla ng Boracay.

Sa panayam kay Justo, nilinaw nito na simula noon, kahit isang dalawa o kaya ay isang beses lamang sila makakakain sa isang araw ay nagtitiis sila.

Pero ni hindi aniya nila naisip na mamalimos, dahil ang mga katulad nilang tumandok ay nagtatrabaho, nangingisda at nagtatanim para mabuhay at mataguyod ang kanilang pamilya.

Kung matatandaan, kapag sumapit ang Disyembre ay biglaan na lamang sumusulpot ang mga katutubo sa Front Beach ng Boracay ay doon naglalatag ng mahihigaan at namamalimos pa.

Bagamat hindi matukoy ni Justo kung saan galing ang mga katutubong ito, mariing sinabi nito na hindi tumandok ng Boracay ang gumagawa nito, dahil hindi sila pakalat-kalat kung saan lang.

At ito dapat umano dapat ang makita din ng lokal na pamahalaan ng Malay.

Magugunita ding maging ng Social Welfare at pulisya sa Boracay ay aminadong hindi nga taga rito sa isla ang mga namamalimos na ito gaya ng mga Badjao. #ecm102012

Lupang na turn-over na sa Ati Community sa Boracay, inaangkin parin ng iba

Kung inaakala ng karamihan na wala nang problema ang mga katutubong Ati sa Boracay dahil nagkaroon na ng lupang pagtitirikan ng bahay na ibinigay ng pamahalaang nasyonal, taliwas pa rin ang nangyayari ngayon kaysa sa inaasahan.

Sapagkat hindi pa rin malaya ang mga katutubong gawin ang dapat, gayong may nakabantay naman at pinagbabawalan ang mga ito ng pribadong indibidwal sa paniniwalang ang lupaing ito ay hindi pa pag-aari ng mga Ati.

Kung saan nakakagulat ang sitwasyon doon, dahil sa kabila ng mismong ang National Commission of Indigenous People o NCIP at Department of Environment and Natural Resources (DENR) sa pangunguna ng kapatid ni Pangulong Aquino na si Viel Aquino ang pag-turn-over sa nasabing lupaing ito.

Subalit ngayon ay muli itong inaangkin ng iba.

Sa panayam sa Chieftain ng Ati Community sa Boracay na si Delsa Justo, sinabi nito na hindi pa rin sila makakagalaw ng malaya para magpatayo kahit ng bahay nila sa loob ng compound  na nasasakupan ng lupaing ibinigay sa ng pamahalaan sa kanila dahil may ilang paring indibidwal ang pumipigil sa mga ito.

Kaya nanaisin man umano ng mga ito ngayon na ayusin ang kanilang tirahan doon, hindi nila ito magagawa, kahit pa sa kabila ng pagsunod nila sa alituntunin ng Barangay.

Halos naninimbang na rin maging magsalita di umano ang mga ito kaugnay sa usapin ng lupang ito, dahil halos ang lumalabas na masama ay sila pang mga katutubo, kaya tahimik nalamang silang nagsusumikap para mamuhay ng maayos sa naturang lugar.

Dahil dito, umaasa naman sila na ang pamahalaang nasyonal at ang NCIP ay may magagawa para maging maaayos na ang lahat ng ito, lalo pa at ang pamahalaan naman umano ang may alam pagdating sa legalidad hinggil dito.

Matatandaang, buwan ng Agusto ay pormal nang, ibinigay ng pamahalaang nasyonal ang lupang ito sa Lugutan Area, Sitio Tulubhan Barangay Manoc-manoc dahil sa ideneklara naman itong Forest Land ng DENR na napabilang sa Ancestral Domain kaya pag-aari ito ng estado. #ecm102012